Eximbank (EIB) Tái Cấu Trúc Cùng Gelex: Bước Lùi Chiến Lược Để Bứt Phá

Eximbank (EIB) và Hành Trình Tái Cấu Trúc Toàn Diện

Ngân hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu Việt Nam (Eximbank - EIB) đang ở một thời điểm then chốt trong lịch sử phát triển của mình. Với sự đồng hành của Tập đoàn Gelex, EIB đang triển khai một chiến lược tái cấu trúc toàn diện, chấp nhận “bước lùi chiến lược” về lợi nhuận trong ngắn hạn để dọn dẹp triệt để các vấn đề tồn đọng và đặt nền móng vững chắc cho một chu kỳ tăng trưởng mới, bền vững hơn. Báo cáo phân tích chiến lược năm 2026 đã phác thảo rõ nét hành trình đầy tham vọng này, hứa hẹn một kỷ nguyên mới cho EIB với sự minh bạch, ổn định và hiệu quả.

Trong bối cảnh thị trường tài chính đầy biến động, việc một ngân hàng chủ động chấp nhận giảm sút lợi nhuận để làm sạch bảng cân đối kế toán là một quyết định táo bạo nhưng cần thiết. Đây không chỉ là một động thái tài chính mà còn là sự tái định hình về quản trị, vận hành và định vị thương hiệu, hướng tới mục tiêu trở thành “động cơ tài chính” cốt lõi trong hệ sinh thái của Gelex.

Hành Trình Tái Cấu Trúc: Từ Đỉnh Cao Đến Nền Tảng Vững Chắc

Hành trình chuyển đổi của Eximbank được chia thành các giai đoạn rõ ràng, thể hiện sự chủ động và tầm nhìn dài hạn của ban lãnh đạo mới:

Giai Đoạn Đỉnh Cao và Quyết Định "Lùi Một Bước" (2024-2025)

• Đỉnh Cao Lợi Nhuận (2024): Năm 2024 chứng kiến EIB đạt kỷ lục lợi nhuận trước thuế với 4.188 tỷ VNĐ sau một thập kỷ, cùng với sự tăng trưởng mạnh mẽ của Biên lãi ròng (NIM) và Thu nhập lãi thuần (NII). Đây là minh chứng cho tiềm năng và khả năng sinh lời của ngân hàng khi hoạt động ổn định.

• Tái Thiết & Làm Sạch (2025): Tuy nhiên, năm 2025 lại ghi nhận một “bước lùi chiến lược” với lợi nhuận sụt giảm chủ động tới 64%, chỉ đạt khoảng 1.137 - 1.512 tỷ VNĐ. Sự sụt giảm này không phải do hoạt động cốt lõi yếu kém mà là kết quả của việc trích lập dự phòng và xử lý nợ xấu một cách triệt để, nhằm làm sạch bảng cân đối kế toán. Quyết định này được xem là một “sự hy sinh ngắn hạn” để loại bỏ rủi ro dồn nén, dọn đường cho chu kỳ tăng trưởng mới.

Mục Tiêu 2026: Năm Đặt Nền Móng Cho Tăng Trưởng Bền Vững

Năm 2026 được định vị là “Năm Tạo Nền”, nơi Eximbank sẽ củng cố năng lực tài chính cốt lõi mà không vội vã bứt tốc. Các mục tiêu cụ thể cho năm 2026 bao gồm:

• Lợi nhuận trước thuế: Đạt 1.515 tỷ VNĐ (mục tiêu đi ngang, thận trọng).

• Tổng tài sản: Tăng trưởng 13,4%, đạt 310.000 tỷ VNĐ.

• Tăng trưởng tín dụng: Đạt 16,5%, tương đương 228.430 tỷ VNĐ.

• Tăng trưởng huy động: Đạt 17,8%, tương đương 232.598 tỷ VNĐ.

• Tỷ lệ nợ xấu (NPL): Kiểm soát chặt chẽ ở mức ≤ 2,5%.

• Cổ tức: 0% (Giữ lại 100% lợi nhuận năm 2025 để củng cố bộ đệm vốn).

Những mục tiêu này cho thấy sự thận trọng và tập trung vào việc xây dựng nền tảng vững chắc, thay vì theo đuổi tăng trưởng nóng.

Điểm Tựa Cốt Lõi: Đánh Giá Quốc Tế và Sức Mạnh Nội Tại

Để đạt được những mục tiêu trên, EIB dựa vào hai điểm tựa chính:

Nâng Cao Uy Tín Với Xếp Hạng S&P

Tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế S&P Global Ratings đã đánh giá EIB ở mức B+ với triển vọng “Ổn định”. S&P đánh giá cao nỗ lực tái cấu trúc, đa dạng hóa nguồn vốn chi phí thấp và nền tảng vốn hóa vững vàng của ngân hàng (chỉ số RAC ổn định ở mức 5,2-5,4%). S&P dự báo tỷ suất sinh lời trên tài sản (ROA) của EIB sẽ đạt 1,25% - 1,35% trong 12-24 tháng tới, phản ánh kỳ vọng vào hiệu quả hoạt động sau tái cấu trúc.

Vị Thế Dẫn Đầu Trong Tài Trợ Thương Mại

Eximbank từ lâu đã khẳng định vị thế dẫn đầu trong lĩnh vực tài trợ thương mại xuất nhập khẩu (XNK). Ngân hàng cung cấp mức lãi suất ưu đãi đặc biệt cho các khoản vay USD, chỉ từ 3,7% - 3,8%. Điều này giúp tối ưu hóa chi phí cho các doanh nghiệp FDI và XNK, duy trì lợi thế cạnh tranh cốt lõi và thu hút tệp khách hàng doanh nghiệp lớn.

Dọn Dẹp Bảng Cân Đối Kế Toán: Bước Đi Cần Thiết

Việc làm sạch bảng cân đối kế toán là yếu tố then chốt trong chiến lược tái cấu trúc của EIB.

Bức Tranh Lợi Nhuận: Hiểu Rõ Khoản Lỗ Chủ Động

Biểu đồ lợi nhuận trước thuế qua các năm cho thấy sự tăng trưởng ấn tượng từ 2021 đến 2024, đạt đỉnh 4.188 tỷ VNĐ. Tuy nhiên, năm 2025, lợi nhuận dự kiến sẽ giảm mạnh, thậm chí có thể ghi nhận lỗ ròng 472 tỷ VNĐ trong Quý 4/2025. Đây là kết quả của ý chí chủ động từ Ban lãnh đạo nhằm:

• Làm sạch bảng cân đối: Thực hiện mua nợ và trích lập dự phòng ráo riết, đáp ứng các quy định như Nghị định 86, loại bỏ triệt để các khoản nợ xấu và tài sản có vấn đề.

• Hy sinh ngắn hạn vì tăng trưởng dài hạn: Việc chấp nhận giảm mạnh lợi nhuận trong năm 2025 là để loại bỏ rủi ro dồn nén, tạo nền tảng vững chắc cho một chu kỳ tăng trưởng mới, lành mạnh hơn.

Chẩn Đoán Chất Lượng Tài Sản: Thách Thức và Điểm Sáng

Phân tích chất lượng tài sản của EIB cho thấy cả những thách thức và điểm sáng:

• Tỷ lệ Nợ Xấu (NPL): Tăng nhẹ từ 2,53% lên 2,86%. Đặc biệt, nợ nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn) chiếm 66% tổng nợ xấu, tương đương khoảng 3.480 tỷ VNĐ. Các khoản nợ rủi ro cao này đang được khoanh vùng và xử lý tích cực.

• Tỷ lệ Bao phủ Nợ Xấu (LLR): Cải thiện nhẹ từ 42% lên 44%. Tuy nhiên, mức này vẫn thấp hơn đáng kể so với mức bình quân ngành (thường trên 80%), cho thấy đây là một điểm yếu cấu trúc cần tiếp tục được cải thiện mạnh mẽ trong thời gian tới.

• Tỷ lệ An toàn Vốn (CAR): Đây là một điểm sáng lớn của EIB, đạt 12-13%, vượt xa quy định của Ngân hàng Nhà nước (8%). Tỷ lệ CAR cao tạo ra bộ đệm rủi ro cực tốt và cung cấp dư địa thuận lợi để mở rộng tín dụng trong tương lai.

Tái Cấu Trúc Thượng Tầng và Sức Mạnh Từ Cổ Đông Lớn

Sự thay đổi trong cơ cấu quản trị và cổ đông là một trong những yếu tố cốt lõi thúc đẩy quá trình tái cấu trúc của EIB.

Chấm Dứt Xung Đột Nội Bộ: Kỷ Nguyên Quản Trị Mới

Giai đoạn tái cấu trúc thượng tầng của EIB đánh dấu sự chấm dứt của một thập kỷ vương quyền với các xung đột nội bộ kéo dài. Các dấu ấn quan trọng bao gồm:

• Sự rút lui của Amber Capital: 4/5 thành viên Hội đồng Quản trị (HĐQT) và 4/5 thành viên Ban Kiểm soát (BKS) nhiệm kỳ cũ đã từ nhiệm trong Quý 1/2026. Sự ra đi của các nhân sự cốt cán như ông Nguyễn Cảnh Anh, bà Đỗ Hà Phương, ông Hoàng Thế Hưng đã xóa bỏ sự phân mảnh và xung đột lợi ích nội bộ.

• Gia nhập của kỷ nguyên Gelex & Độc lập: HĐQT mới nhiệm kỳ 2025-2030 dự kiến có 7 thành viên, trong đó có 2 thành viên độc lập. Sự xuất hiện của các nhân sự từ hệ sinh thái Gelex (ví dụ: ông Nguyễn Trọng Hiền được đề cử HĐQT độc lập) hướng tới mục tiêu thiết lập nền tảng quản trị đồng nhất, ổn định và chuyên nghiệp.

Lực Đẩy Kép: Hệ Sinh Thái Gelex và Vietcombank

Cơ cấu cổ đông mới tạo ra những điểm tựa vững chắc cho EIB:

• Lực đẩy Gelex: Gelex Group trở thành cổ đông lớn nhất với 10% cổ phần. Với vai trò cổ đông chi phối, Gelex giúp định hình lại chiến lược của EIB, mở khóa tệp khách hàng doanh nghiệp khổng lồ trong lĩnh vực hạ tầng và năng lượng. EIB sẽ trở thành “động cơ tài chính” cốt lõi, tài trợ tín dụng cho các dự án của Gelex như khu công nghiệp (Viglacera), năng lượng tái tạo, và các dự án bất động sản (ví dụ: dự án 113ha Đồng Nai).

• Sức mạnh VCB: Sự hiện diện của Vietcombank (VCB) với khoảng 4,5% cổ phần mang lại cơ hội học hỏi hệ thống công nghệ và tiêu chuẩn quản trị rủi ro khắt khe từ một trong những ngân hàng hàng đầu Việt Nam, nâng cao chất lượng vận hành cốt lõi của EIB.

Mối quan hệ cộng sinh giữa EIB và hệ sinh thái Gelex là một lực đẩy kép: EIB cung cấp dòng vốn cho các dự án của Gelex, ngược lại, Gelex đưa về cho EIB tệp khách hàng FDI tại các KCN, các dịch vụ ngoại hối, thanh toán lương và quản lý dòng tiền, góp phần cải thiện tỷ lệ CASA (tiền gửi không kỳ hạn) và thu nhập ngoài lãi cho ngân hàng.

Chiến Lược "Bắc Tiến" và Động Lực Công Nghệ

Eximbank cũng đang triển khai các chiến lược mở rộng địa lý và hiện đại hóa công nghệ.

Mở Rộng Dấu Chân Địa Lý: Trụ Sở Mới tại Hà Nội

Sau 35 năm đặt trụ sở tại TP.HCM, EIB sẽ thực hiện chiến lược “Bắc Tiến” bằng việc chuyển “đại bản doanh” ra quận Hoàn Kiếm, Hà Nội vào tháng 3/2026. Mục tiêu cốt lõi của chiến lược này bao gồm:

• Tiếp cận trực tiếp nhóm khách hàng Doanh nghiệp Nhà nước (SOE) tại khu vực phía Bắc.

• Đón đầu các đại dự án Hạ tầng & Năng lượng lớn đang và sẽ triển khai ở miền Bắc.

• Tái định vị thương hiệu EIB trên phạm vi toàn quốc, không chỉ giới hạn ở khu vực phía Nam.

Tối Ưu Hóa Vận Hành Bằng Công Nghệ

Công nghệ là động lực quan trọng để EIB nâng cao hiệu quả hoạt động:

• Số hóa Doanh nghiệp (SME): Triển khai Eximbank EBiz, một nền tảng phát hành bảo lãnh online hoàn toàn tự động, tối ưu bảo mật và giảm áp lực tài chính cho doanh nghiệp.

• Xuyên Biên Giới: Ra mắt Visa Direct, một giải pháp đột phá trong giao dịch tài chính quốc tế, mang lại trải nghiệm thanh toán tốc độ cao và liền mạch.

• Tối Ưu Hóa Chi phí Hoạt động (CIR): Tỷ lệ CIR hiện đang ở mức cao (58,3%) do EIB đang đầu tư mạnh vào tái cấu trúc hệ thống. Mục tiêu dài hạn là số hóa để giảm tải trong vận hành, qua đó giảm mạnh chi phí hoạt động.

Triển Vọng và Rủi Ro Cần Lưu Ý

Quá trình chuyển đổi của EIB mang lại nhiều triển vọng nhưng cũng đi kèm với những rủi ro cần được theo dõi sát sao.

Xúc Tác Tăng Trưởng: Từ Nâng Hạng Thị Trường Đến Tăng Vốn

• Xúc tác ngắn hạn: Có khả năng cao EIB sẽ lọt rổ chỉ số FTSE Emerging Market khi chứng khoán Việt Nam được nâng hạng, thu hút khối lượng lớn dòng vốn ngoại thụ động.

• Tầm nhìn dài hạn: Ngân hàng có kế hoạch tăng vốn quy mô lớn, hướng tới mục tiêu đạt quy mô vốn hóa 5 tỷ USD vào năm 2028, mở rộng năng lực tài chính và khả năng cạnh tranh.

Những Rủi Ro Tiềm Ẩn

Nhà đầu tư cần lưu ý các rủi ro sau:

• Rủi ro vĩ mô & thanh khoản: EIB có độ nhạy cảm với biến động lãi suất do tỷ lệ CASA hiện đang ở mức thấp (~14%). Nếu lãi suất liên ngân hàng tăng cao bất ngờ, chi phí vốn (CoF) của EIB có thể chịu áp lực lớn, trực tiếp gây hẹp biên lãi thuần (NIM).

• Rủi ro thực thi (Execution Risk): Mức định giá P/B khoảng 1,6x đã phản ánh trước một phần kỳ vọng thành công của quá trình tái cấu trúc. Nếu quá trình tích hợp với hệ sinh thái Gelex chậm trễ hoặc kém hiệu quả hơn dự kiến, cổ phiếu EIB có nguy cơ điều chỉnh về sát giá trị cơ bản.

Kết Luận: Sự Chuyển Mình Thực Chất của Eximbank

Eximbank đang trải qua một giai đoạn chuyển mình thực chất và đầy tham vọng. Khoản lỗ trong Quý 4/2025 là một “bước lùi chủ động” và cần thiết, được tính toán trước để rũ bỏ gánh nặng nợ xấu, dọn đường sạch sẽ cho một chu kỳ tăng trưởng mới. EIB đang lột xác từ một ngân hàng bán lẻ đơn lẻ thành “động cơ tài chính” cốt lõi, tích hợp sâu vào hệ sinh thái tỷ đô của Gelex, đồng thời nâng cấp quản trị và công nghệ.

Năm 2026 sẽ là năm “đổ bê tông” nền móng, nơi EIB tập trung củng cố nội lực. Nhà đầu tư trung và dài hạn có thể nhìn thấy tiềm năng từ một cấu trúc quản trị mới, minh bạch và gắn kết chặt chẽ với dòng vốn FDI/Hạ tầng. Đây là một hành trình đầy thử thách nhưng cũng hứa hẹn những thành quả bền vững trong tương lai.

Mọi thông tin chia sẻ dựa trên quan điểm cá nhân và dữ liệu thị trường tại thời điểm viết bài. Nhà đầu tư nên cân nhắc kỹ và tự chịu trách nhiệm về quyết định đầu tư của mình.

Để nhận danh mục tư vấn chi tiết và các phân tích chuyên sâu khác, quý nhà đầu tư có thể liên hệ Toàn Trứng Vàng qua Zalo.